FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr), bir şirketin net kârına faiz, vergi ve amortisman giderlerinin geri eklenmesiyle bulunan kârlılık ölçüsüdür; şirketin esas faaliyetinden elde ettiği faaliyet kârlılığını gösterir ve uluslararası karşılığı EBITDA'dır.
FAVÖK, açılımı Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr olan bir kârlılık ölçüsüdür. Uluslararası literatürde EBITDA olarak geçer.
Bu ölçü, şirketin esas faaliyetinin kârlılığını özetler. Net kârdan farklı olarak faiz ve vergi yükünü, ayrıca amortisman gibi nakit çıkışı olmayan kalemleri dışarıda bırakır.
FAVÖK nasıl hesaplanır?
FAVÖK, net kâra üç kalemin geri eklenmesiyle bulunur: faiz gideri, vergi gideri ve amortisman. Formül şöyle yazılır: Net Kâr + Faiz + Vergi + Amortisman.
Örnek olarak net kârı 100 TL olan bir şirkette faiz 30 TL, vergi 10 TL, amortisman 20 TL ise FAVÖK 100 + 30 + 10 + 20 = 160 TL olur. Sayılar gelir tablosu ve dipnotlardan alınır; canlı-değişen rakamlar için ilgili şirketin sayfası kullanılır.
FAVÖK ne işe yarar?
FAVÖK, şirketleri sermaye yapısından ve vergi rejiminden bağımsız karşılaştırmak için kullanılır. Faiz ve vergi dışarıda kaldığı için borç düzeyi farklı şirketler aynı zeminde kıyaslanabilir.
Bu nedenle sanayi ve enerji gibi yatırımı yüksek sektörlerde sık başvurulan bir ölçüdür. Örneğin TUPRS, EREGL ve SISE gibi şirketlerde FAVÖK, amortismanın ağır olduğu bir bilançoda faaliyet kârlılığını görmeyi kolaylaştırır.
FAVÖK marjı neyi gösterir?
FAVÖK marjı, FAVÖK'ün net satışlara (hasılat) bölünüp yüzdeyle ifade edilmesidir. Şirketin her 100 TL satıştan faaliyet düzeyinde ne kadar kâr tuttuğunu gösterir.
Örnek olarak FAVÖK 160 TL, hasılat 800 TL ise marj 160 ÷ 800 = %20 olur. Marj sektöre göre değişir; aynı sektördeki şirketlerle ve birkaç dönem boyunca karşılaştırıldığında anlam kazanır. Marjı değerleme oranlarıyla birlikte okumak için F/K ve PD/DD sayfaları kullanılabilir.
FAVÖK ile net kâr arasındaki fark nedir?
Net kâr, tüm gider ve gelirler düşüldükten sonra kalan en alttaki kârdır. FAVÖK ise faiz, vergi ve amortismanı dışarıda bırakır.
Bu yüzden FAVÖK genellikle net kârdan yüksek çıkar. Net kâr şirketin nihai sonucunu, FAVÖK ise esas faaliyetin kârlılığını gösterir. İki ölçü farklı soruları yanıtlar; biri diğerinin yerini tutmaz.
FAVÖK'ün sınırları nelerdir?
FAVÖK, amortismanı dışarıda bıraktığı için yatırım yükü yüksek şirketlerde tabloyu olduğundan parlak gösterebilir. Amortisman geçmiş yatırımın gerçek bir maliyetidir ve göz ardı edilmesi yanıltıcı olabilir.
Ayrıca FAVÖK faiz ve vergiyi saymadığı için borçluluğu yüksek bir şirketin nakit baskısını gizleyebilir. Standart bir muhasebe tanımı olmadığından şirketler düzeltilmiş FAVÖK gibi farklı tanımlar kullanabilir. Bu yüzden FAVÖK tek başına değil, net kâr, nakit akışı ve borçluluk göstergeleriyle birlikte okunur.
FAVÖK'le ilgili sık yapılan hatalar
En yaygın hata, FAVÖK'ü nakit akışıyla aynı sanmaktır. FAVÖK işletme sermayesi değişimini ve yatırım harcamasını içermez; bu yüzden serbest nakit akışına eşit değildir.
İkinci hata, farklı sektörlerdeki şirketleri yalnızca FAVÖK marjıyla kıyaslamaktır; her sektörün maliyet yapısı farklıdır. Üçüncü hata, tek bir dönemin FAVÖK'ünü kalıcı sanmaktır. Bu yüzden birkaç dönemin eğilimine bakmak ve farklı sektörlerden PETKM veya ENJSA gibi şirketleri kendi sektör emsalleriyle karşılaştırmak daha sağlıklıdır.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.