Aracı kurum
SPK lisanslı, yatırımcının borsada işlem yapmasını sağlayan kuruluştur.
Borsa & finans sözlüğü
Borsa İstanbul ve temel analizde en çok geçen 39 kavram, jargonsuz sade Türkçe tanımlarla. Detay isteyen kavramlar tam rehbere bağlanır.
39 kavram
A
Asit-test oranı
Dönen varlıklardan stoklar çıkarılarak hesaplanan, nakde daha yakın kalemleri ölçen likidite oranıdır.
B
Beta
Bir payın getirisinin piyasa endeksine göre duyarlılığını ölçen katsayıdır.
BIST
Borsa İstanbul’un kısaltması; Türkiye’nin pay, borçlanma aracı ve türev ürünlerinin işlem gördüğü tek organize borsasıdır.
BIST 100
Borsa İstanbul’daki büyük ve likit şirketlerden oluşan ana pay endeksidir; piyasanın genel seyrini özetler.
Bilanço
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki varlıklarını, yükümlülüklerini ve özkaynaklarını gösteren finansal tablodur. O ana ait bir fotoğraf gibi şirketin kaynaklarını ve bu kaynakların nasıl finanse edildiğini özetler.
Rehberi oku →Birincil piyasa
Payların ilk kez ihraç edilip yatırımcıya satıldığı piyasadır; halka arz bu aşamada gerçekleşir.
Borsa
Borsa, şirket paylarının ve diğer menkul kıymetlerin alıcılarla satıcıları arasında, kurallı ve denetimli bir ortamda işlem gördüğü organize piyasadır. Türkiye'deki tek pay piyasası Borsa İstanbul'dur (BIST).
Rehberi oku →Borsa İşlem Saatleri
Borsa İstanbul Pay Piyasası hafta içi (Pazartesi-Cuma) açıktır; sürekli işlem genellikle 10:00–18:00 arasında yapılır. Hafta sonu ve resmî tatillerde piyasa kapalıdır. Kesin ve güncel saatler Borsa İstanbul'un resmî duyurularından teyit edilmelidir.
Rehberi oku →C
Cari Oran
Cari oran, bir şirketin dönen varlıklarının kısa vadeli yabancı kaynaklarına bölünmesiyle bulunan likidite ölçüsüdür. Kısa vadeli borçların dönen varlıklarla ne ölçüde karşılandığını gösterir.
Rehberi oku →D
Defter değeri
Şirketin muhasebe kayıtlarındaki özkaynak değeridir; PD/DD oranının paydasını oluşturur.
E
Endeks
Endeks, bir borsadaki belirli bir hisse senedi grubunun toplu değerini tek bir sayıyla ölçen göstergedir. Borsa İstanbul'da BIST 100 gibi endeksler, kapsadıkları şirketlerin piyasa değeri ağırlıklı bileşik fiyatını izler.
Rehberi oku →F
F/K Oranı
F/K (Fiyat/Kazanç) oranı, bir hissenin fiyatının hisse başına net kâra bölünmesiyle bulunan değerleme ölçüsüdür; yatırımcının şirketin yıllık kârının kaç katı bir fiyat ödediğini gösterir.
Rehberi oku →FAVÖK
FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr), bir şirketin net kârına faiz, vergi ve amortisman giderlerinin geri eklenmesiyle bulunan kârlılık ölçüsüdür; şirketin esas faaliyetinden elde ettiği faaliyet kârlılığını gösterir ve uluslararası karşılığı EBITDA'dır.
Rehberi oku →FD/FAVÖK Nedir? (EV/EBITDA)
FD/FAVÖK, bir şirketin firma değerinin (piyasa değeri artı net borç) FAVÖK'üne bölünmesiyle bulunan değerleme çarpanıdır. Şirketin tamamının kaç FAVÖK katına işlem gördüğünü, borcu da hesaba katarak gösterir.
Rehberi oku →H
Halka açıklık oranı
Şirket paylarının borsada serbestçe işlem gören kısmının toplam paya oranıdır.
Halka Arz
Halka arz, bir şirketin paylarını ilk kez halka satarak borsada işlem görmeye başlamasıdır. Şirket bu süreçte sermaye toplar ve payları yatırımcıların alım satımına açılır.
Rehberi oku →Hasılat
Şirketin esas faaliyetinden elde ettiği toplam satış geliridir; net satışlar olarak da anılır.
HBK
Hisse başına kâr; dönem net kârının toplam pay sayısına bölünmesiyle bulunur.
Hisse Senedi
Hisse senedi, bir anonim şirketin sermayesinin belirli bir bölümüne ortak olmayı temsil eden menkul kıymettir; sahibine şirketin kârından pay alma ve genel kurulda oy kullanma gibi ortaklık hakları verir.
Rehberi oku →Hisse Senedi ve Temettü Vergisi
Borsada kazancın vergisi, kazancın türüne göre değişir. BIST'te işlem gören payların alım-satım kazancında Geçici 67 kapsamında stopaj %0 uygulanır ve çoğu bireysel yatırımcı için yıllık beyan gerekmez. Temettü (kâr payı) tarafında ise şirket brüt kâr payından %15 stopaj keser; tutarın yarısı gelir vergisinden istisnadır, kalan yarı beyan sınırını aşarsa yıllık beyan verilir.
Rehberi oku →İ
İkincil piyasa
Daha önce ihraç edilmiş payların yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır; günlük borsa işlemleri burada olur.
K
Kaldıraç
Borçla finansmanın özkaynak getirisi üzerindeki etkisidir; oranları hem büyütüp hem riski artırabilir.
KAP
Kamuyu Aydınlatma Platformu; halka açık şirketlerin resmi açıklama ve finansal raporlarını yayımladığı platformdur.
L
Likidite
Bir varlığın hızlı ve değer kaybetmeden nakde çevrilebilme kolaylığıdır.
Lot
Borsada işlem gören payların standart alım-satım birimidir; 1 lot 1 adet paya karşılık gelir.
N
Net kâr
Tüm gelir ve giderler düşüldükten sonra kalan nihai dönem kârıdır.
Ö
Özkaynak
Varlıklardan yükümlülükler çıkarıldıktan sonra ortaklara kalan defter değeridir.
P
PD/DD Oranı
PD/DD (Piyasa Değeri/Defter Değeri) oranı, bir şirketin piyasa değerinin özkaynak defter değerine bölünmesiyle bulunur; piyasanın şirkete, kayıtlı net varlığının kaç katı değer biçtiğini gösterir.
Rehberi oku →Piyasa değeri
Pay fiyatı ile toplam pay sayısının çarpımıdır; şirketin borsadaki toplam değerini gösterir.
R
ROA
Aktif kârlılığı; dönem net kârının toplam varlıklara oranıdır ve varlıkların kâr üretme verimini gösterir.
ROE (Özsermaye Kârlılığı)
ROE (özsermaye kârlılığı), bir şirketin net kârının özkaynağına oranıdır; ortakların koyduğu sermayenin ne kadar kâr ürettiğini yüzde olarak gösterir.
Rehberi oku →S
Seans
Borsada işlemlerin yapıldığı belirli zaman dilimidir; fiyatlar seans içinde sürekli güncellenir.
SPK
Sermaye Piyasası Kurulu; Türkiye’de sermaye piyasalarını düzenleyen ve denetleyen kamu otoritesidir.
Stopaj
Temettü gibi gelirlerden kaynağında kesilen vergidir; net tutar bu kesintiden sonra kalan kısımdır.
T
Temettü
Temettü, bir şirketin dönem kârının bir kısmını ortaklarına nakit veya bedelsiz pay olarak dağıtmasıdır; hisse sahipleri sahip oldukları pay oranında bu dağıtımdan faydalanır.
Rehberi oku →Temettü verimi
Hisse başına yıllık brüt temettünün güncel fiyata oranıdır, yüzde olarak ifade edilir.
V
VIOP
VIOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır. Bu piyasada, dayanak varlığı endeks, döviz, emtia veya pay senedi olan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri alınıp satılır. İşlemler teminat yatırılarak ve kaldıraçlı biçimde yapılır.
Rehberi oku →Volatilite
Bir varlığın fiyatının zaman içindeki dalgalanma büyüklüğüdür.
Aramanı karşılayan kavram bulunamadı. Farklı bir terim dene.