ETF (Borsa Yatırım Fonu), borsada hisse senedi gibi işlem gören ve genellikle bir endeksi ya da varlık sepetini izleyen yatırım fonudur. Yatırımcı, fonun paylarını borsa seansı boyunca diğer hisseler gibi işlem yaparak edinir veya elden çıkarır.
ETF, açılımıyla Exchange Traded Fund yani Borsa Yatırım Fonu, borsada hisse senedi gibi işlem gören bir yatırım fonu türüdür. Tek bir paya yatırım yaparak, fonun izlediği varlık grubuna toplu olarak erişim sağlanır.
Bir ETF çoğunlukla bir endeksi ya da belirli bir varlık sepetini izler. Bu nedenle ETF, tek bir şirketin değil, kapsadığı varlıkların bileşik seyrini yansıtan bir araçtır. Endeks kavramı için Endeks Nedir? makalesine bakabilirsiniz.
ETF nasıl çalışır?
ETF, bir fon yönetim şirketi tarafından kurulur ve belirli bir varlık grubunu katılma payı adı verilen birimlere bölerek temsil eder. Yatırımcı bu payları satın aldığında, fonun kapsadığı varlıkların orantılı bir bölümüne dolaylı olarak sahip olur.
Fonun her bir payı, içindeki varlıkların toplam değerine dayanır. Bu değer, fonun portföyündeki varlıkların fiyatları değiştikçe gün içinde güncellenir. Yatırımcı tek tek varlık almak yerine tek bir pay üzerinden bu gruba erişir.
NAV (fon değeri) nedir?
Bir ETF'nin payı, net aktif değer yani NAV üzerinden hesaplanır. NAV, fonun sahip olduğu tüm varlıkların toplam değerinden yükümlülükler düşülerek bulunur ve pay sayısına bölünür.
NAV, fonun gerçek varlık değerini gösteren referans bir ölçüdür. ETF payının borsadaki işlem fiyatı, arz ve talebe bağlı olarak NAV'a yakın seyreder. Bu iki değer arasındaki ilişki, ETF'nin temel fiyatlama mantığını oluşturur.
ETF ile hisse senedi arasındaki fark nedir?
Bir hisse senedi, tek bir şirketteki ortaklık payını temsil eder. ETF ise birden fazla varlığı tek bir pay altında toplayan bir fondur. Hisse senedi kavramı için Hisse Senedi Nedir? makalesine bakabilirsiniz.
İkisi de borsada işlem görme açısından benzerdir. Yatırımcı her ikisini de seans boyunca işlem yaparak edinir veya elden çıkarır. Temel fark, hissenin tek bir şirkete, ETF'nin ise bir varlık grubuna dayanmasıdır.
ETF ile klasik yatırım fonu farkı nedir?
Klasik bir yatırım fonu ile ETF arasındaki temel fark, işlem yöntemidir. Klasik fonlarda alım ve satım, gün sonunda hesaplanan tek bir fiyat üzerinden yapılır. ETF ise borsada gün içinde anlık olarak işlem görür.
Aşağıdaki tablo bu üç aracı işlem açısından özetler. Yatırım fonu kavramının ayrıntısı için Yatırım Fonu Nedir? makalesine bakabilirsiniz.
| Özellik | Hisse senedi | ETF | Klasik yatırım fonu |
|---|---|---|---|
| Dayanak | Tek şirket | Varlık sepeti / endeks | Varlık sepeti |
| İşlem yeri | Borsa | Borsa | Fon platformu |
| Fiyatlama | Anlık (seans içi) | Anlık (seans içi) | Gün sonu tek fiyat |
| Çeşitlendirme | Düşük | Yüksek | Yüksek |
ETF, klasik fonun çeşitlendirme özelliğini, hissenin borsada anlık işlem görme özelliğiyle birleştirir. Bu iki yönü, ETF'yi her iki araçtan da ayıran tanımlayıcı niteliktir.
ETF türleri nelerdir?
ETF'ler izledikleri varlığa göre farklı türlere ayrılır. Aşağıdaki başlıca türler yaygın olarak tanımlanır.
- Endeks ETF'leri: Bir borsa endeksini izler; o endeksin kapsadığı payları temsil eder.
- Emtia ETF'leri: Altın, gümüş veya petrol gibi emtiaların değerini izler.
- Tahvil ETF'leri: Devlet veya özel sektör borçlanma araçlarını kapsayan bir sepeti izler.
Her tür, dayandığı varlık grubunun seyrini yansıtır. Türün seçimi, fonun hangi varlık sınıfını temsil ettiğine göre değişir. Borsanın genel işleyişi için Borsa Nedir? makalesini inceleyebilirsiniz.
ETF nerede işlem görür?
ETF payları, hisse senetleriyle aynı ortamda, yani organize borsada işlem görür. Borsa İstanbul'da işlem gören ETF'ler de bu kapsamdadır. Borsa İstanbul hakkında bilgi için Borsa İstanbul (BIST) Nedir? makalesine bakabilirsiniz.
Yatırımcı, bir aracı kurum üzerinden bu paylar için işlem yapar. ETF payı seans boyunca alınıp satılabildiği için, fiyatı gün içinde sürekli güncellenir.
ETF, kapsadığı varlık grubunu temsil eden bir araçtır; tek başına bir alım veya satım göstergesi değildir. Yalnızca dayandığı varlıkların bileşik değerini olgusal olarak yansıtır.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.