Hareketli ortalama (Moving Average / MA), belirli bir periyottaki fiyatların ortalamasının her yeni veriyle kayan biçimde hesaplanmasıyla elde edilen bir teknik analiz göstergesidir. Fiyat verisini düzleştirerek genel yönü daha okunabilir hale getirir; en yaygın türleri basit (SMA) ve üssel (EMA) hareketli ortalamadır.
Hareketli ortalama (Moving Average, kısaca MA), bir hissenin belirli bir dönemdeki fiyatlarının ortalamasını alan bir teknik analiz göstergesidir. Bu ortalama sabit değildir; her yeni fiyat verisiyle birlikte kayar.
Gösterge, fiyat verisindeki kısa süreli dalgalanmaları yumuşatır. Böylece günlük gürültü azalır ve genel yön daha okunabilir hâle gelir. Bu sayfada hareketli ortalamanın tanımını, hesaplanışını ve türlerini olgusal biçimde ele alıyoruz.
Hareketli ortalama bir teknik analiz aracıdır. Teknik analiz, geçmiş fiyat ve işlem hacmi hareketlerine bakar. Şirketin kârı veya bilançosu gibi temel verilere bakmaz.
Hareketli ortalama nasıl hesaplanır?
Hareketli ortalama, seçilen periyottaki fiyatların toplamının veri sayısına bölünmesiyle bulunur. Her yeni gün eklendiğinde en eski veri dışarı atılır.
Varsayalım 5 günlük bir hareketli ortalama hesaplanıyor. Son 5 günün kapanış fiyatları toplanır ve 5'e bölünür. Ertesi gün ise en eski gün düşülüp yeni gün eklenir.
Bu kaydırma işlemi göstergeye hareketli adını verir. Sonuç, grafiğin üzerinde kayan bir çizgi oluşturur. Hesabı işlem platformları otomatik yapar; kullanıcının elle hesaplaması gerekmez.
Basit ve üssel hareketli ortalama farkı nedir?
İki yaygın tür vardır: basit hareketli ortalama (SMA) ve üssel hareketli ortalama (EMA). İkisi de fiyatı düzleştirir, ancak verilere verdikleri ağırlık farklıdır.
SMA, periyottaki tüm fiyatlara eşit ağırlık verir. EMA ise son fiyatlara daha fazla ağırlık verir. Bu yüzden EMA, fiyat değişimlerine daha hızlı tepki gösterir.
Aşağıdaki tablo iki türü olgusal biçimde özetler:
| Özellik | SMA (Basit) | EMA (Üssel) |
|---|---|---|
| Ağırlıklandırma | Tüm fiyatlara eşit ağırlık | Son fiyatlara daha fazla ağırlık |
| Tepki hızı | Daha yavaş ve düz | Daha hızlı tepki verir |
| Hesaplama | Aritmetik ortalama | Ağırlıklı ortalama |
Hangi türün kullanılacağı bir tercihtir. Tek bir doğru tür yoktur. İkisi de aynı amaca, fiyatı yumuşatmaya hizmet eder.
Hangi periyotlar kullanılır?
Hareketli ortalamanın periyodu, hesaba kaç veri girdiğini gösterir. Periyot, seçilen zaman dilimine göre değişir.
Günlük grafikte sık kullanılan periyotlar arasında 50 günlük ve 200 günlük ortalamalar yer alır. Daha kısa periyotlar arasında 9, 20 ve 21 günlük ortalamalar bulunur.
Periyot seçimi göstergenin davranışını belirler. Aşağıdaki ayrım yaygındır:
- Kısa periyot: göstergeyi daha hareketli ve hassas yapar.
- Uzun periyot: daha yavaş ve daha az iniş çıkışlı bir çizgi üretir.
- 50 ve 200 günlük ortalamalar: orta ve uzun vadeli yönü izlemek için sık kullanılır.
Kısa periyot fiyata yakın seyreder. Uzun periyot ise fiyattan daha uzakta, daha düz ilerler. Periyot bir tercihtir; tek bir doğru değeri yoktur.
Hareketli ortalama kesişimleri ne anlama gelir?
Teknik analiz literatürü, iki farklı periyottaki ortalamaların birbirini kesmesini ayrı bir kavram olarak tanımlar. Bu kesişimlerin adları birer tanımdır; gelecekteki fiyat yönü hakkında garanti içermez.
Literatürde kısa vadeli ortalamanın uzun vadeli ortalamayı yukarı yönde kesmesi golden cross olarak adlandırılır. Tersi durum, yani aşağı yönde kesişme ise death cross olarak adlandırılır. Bu adlandırmalar golden cross ve death cross sayfasında ayrıntılı ele alınır.
Bu adlandırmaların kendisi bir sonuç taşımaz. Etiketler yalnızca iki çizginin kesişme biçiminin literatürdeki adıdır. Gerçekleşme garantisi yoktur.
Hareketli ortalamanın sınırları nelerdir?
Hareketli ortalamanın en önemli sınırı, geçmiş veriden türetilmesidir. Gösterge fiyatın gerisinden gelir; bu özelliğine literatürde gecikme (lag) denir.
Yatay seyreden piyasada gösterge yanıltıcı olabilir. Çizgi fiyatın etrafında sık sık kesişebilir. Bu durumda hareketli ortalama net bir yön vermez.
Geçmiş veri geleceği garanti etmez. Bu yüzden teknik analizde hareketli ortalama, başka göstergelerle birlikte okunur. Örneğin MACD ve RSI gibi göstergeler ayrı bilgi katmanları sunar. Hiçbir tek gösterge tek başına bir sonuç vermez.
BIST'te hareketli ortalama nereden bakılır?
Hareketli ortalama, işlem platformlarının grafik araçlarında otomatik olarak çizilir. Kullanıcı bir hisse grafiğini açıp gösterge olarak istediği periyottaki ortalamayı ekleyebilir.
Örneğin varsayalım bir yatırımcı THYAO veya GARAN grafiğini incelemek istesin. Aracı kurum platformunda 50 ve 200 günlük hareketli ortalamayı grafiğe ekleyerek çizgileri görebilir. Bu örnek tamamen kurgusaldır; belirli bir gösterge değerine işaret etmez.
Bu sitede şu an hisselere ait hareketli ortalama göstergesi gösterilmemektedir. Hisselerin temel verileri için hisse sayfaları kullanılabilir. Teknik göstergeler için işlem platformlarına bakılır. Temel kavramlar için hisse senedi nedir sayfası da ilgilidir.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.