Cari oran, bir şirketin dönen varlıklarının kısa vadeli yabancı kaynaklarına bölünmesiyle bulunan likidite ölçüsüdür. Kısa vadeli borçların dönen varlıklarla ne ölçüde karşılandığını gösterir.
Cari oran, bilançodaki en yaygın likidite göstergelerinden biridir. Bir şirketin kısa vadeli yükümlülüklerini ödeyebilme kapasitesini sayısal olarak ortaya koyar.
Bu sayfada cari oranın tanımını, hesaplamasını ve sınırlarını olgusal biçimde ele alıyoruz. Yorum yapmadan, sayılarla açıklıyoruz; sonucu okuyucu yargılar.
Cari oran nasıl hesaplanır?
Cari oran, dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle bulunur. Formül basittir: Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yükümlülükler.
Örnek illüstratif: dönen varlık 180 birim, kısa vadeli borç 100 birim olsun. Bu durumda cari oran 1,8 olarak hesaplanır.
Dönen varlıklar nakit, alacaklar ve stokları içerir. Kısa vadeli yükümlülükler bir yıl içinde ödenecek borçlardır. Her iki kalem de bilanço üzerinden okunur.
Cari oran neyi gösterir?
Cari oran, kısa vadeli borçların dönen varlıklarla karşılanma derecesini gösterir. Oran 1 ise dönen varlık ile kısa vadeli borç birbirine eşittir.
Oran 1'in üzerindeyse dönen varlıklar kısa vadeli borçtan büyüktür. Oran 1'in altındaysa dönen varlıklar kısa vadeli borcu karşılamaz; aradaki fark başka kaynak gerektirir.
Bu ölçü, şirketin bir yıllık ödeme kapasitesine dair sayısal bir çerçeve sunar. Tek başına nihai sonuç değildir; diğer kalemlerle birlikte okunur.
İyi bir cari oran kaç olmalı?
Tek bir hedef değer yoktur; cari oran sektöre göre değişir. 1'in üzeri, kısa vadeli borçların dönen varlıkla karşılandığını gösterir.
Çok yüksek bir oran ise atıl nakit veya birikmiş stok işareti olabilir. Yani fazla yüksek değer her zaman olumlu okunmaz; sermaye etkin kullanılmıyor olabilir.
Bu nedenle oran, sektör medyanı ve şirketin geçmiş serisiyle birlikte değerlendirilir. Örneğin cari oran 1,8; sektör medyanı 1,4. Karşılaştırmayı okuyucu yapar.
Cari oran ile asit-test (likidite) oranı farkı nedir?
Cari oran tüm dönen varlıkları içerir; asit-test oranı stokları hariç tutar. Asit-test bu yüzden daha dar bir likidite ölçüsüdür.
Formülü şudur: (Dönen Varlıklar − Stoklar) / Kısa Vadeli Yükümlülükler. Stok satışı zaman aldığı için bu oran nakde daha yakın kalemleri ölçer.
Stokun ağırlıklı olduğu şirketlerde iki oran arasında belirgin fark çıkar. Bu fark, likiditenin ne kadarının stoğa bağlı olduğunu sayısal olarak gösterir.
| Ölçü | Pay (bölünen) | Kapsam | Ne zaman öne çıkar |
|---|---|---|---|
| Cari oran | Dönen varlıklar | Nakit, alacaklar ve stoklar | Genel kısa vadeli ödeme gücü |
| Asit-test | Dönen varlıklar − stoklar | Stok hariç, nakde yakın kalemler | Stokun ağırlıklı olduğu şirketler |
Cari oranın sınırları nelerdir?
Cari oran tek bir tarihteki bilanço fotoğrafıdır; mevsimsel dalgalanmaları yansıtmaz. Dönem sonu stok ve alacak seviyeleri oranı yukarı veya aşağı çekebilir.
Ayrıca oran, alacakların tahsil hızını ve stokun satılabilirliğini ölçmez. İçindeki kalemlerin kalitesi orandan görünmez; sadece toplam tutar üzerinden işlem yapar.
Bu sınırlar nedeniyle cari oran, asit-test ve nakit oranı gibi göstergelerle birlikte kullanılır. Tek bir oran, kısa vadeli durumu tam tanımlamaz.
Cari oran sektöre göre nasıl değişir?
Farklı sektörlerde tipik cari oran düzeyleri farklılaşır. Yüksek stok devir hızıyla çalışan perakende ile uzun üretim döngülü sanayi aynı düzeyde okunmaz.
Örneğin havayolu, çelik ve teknoloji şirketlerinin işletme sermayesi yapıları farklıdır. THYAO, EREGL ve ASELS sayfalarında bu kalemleri güncel verilerle görebilirsiniz.
Karşılaştırma için aynı sektördeki şirketleri yan yana koymak gerekir. Tüm kodların listesi için hisseler ve sektörler sayfalarını kullanabilirsiniz.
Benzer oran kavramları için F/K oranı, PD/DD oranı, ROE ve FAVÖK sayfalarına bakabilirsiniz. Temel kavram için hisse senedi nedir içeriği de ilgilidir.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.