Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki varlıklarını, yükümlülüklerini ve özkaynaklarını gösteren finansal tablodur. O ana ait bir fotoğraf gibi şirketin kaynaklarını ve bu kaynakların nasıl finanse edildiğini özetler.
Bilanço, bir şirketin belirli bir tarihteki finansal durumunu özetleyen tablodur. İngilizcede balance sheet olarak geçer ve şirketin neye sahip olduğunu, kime ne borçlu olduğunu gösterir.
Bilanço, üç ana bölümden oluşur: varlıklar, yükümlülükler ve özkaynaklar. Bu üç bölüm her zaman birbiriyle matematiksel olarak dengededir.
Bilançonun bölümleri nelerdir?
Bilanço üç temel bölümden oluşur:
- Varlıklar — şirketin sahip olduğu kaynaklar: nakit, alacaklar, stoklar, makine ve binalar.
- Yükümlülükler — üçüncü taraflara olan borçlar: banka kredileri, satıcı borçları ve vergi yükümlülükleri.
- Özkaynaklar — ortaklara ait pay; varlıklardan yükümlülükler çıkarıldıktan sonra kalan değer.
Temel bilanço denklemi nedir?
Bilançonun temelinde tek bir eşitlik vardır. Bu eşitlik Varlıklar = Yükümlülükler + Özkaynaklar şeklinde yazılır.
Bu denklem her zaman dengededir. Şirketin sahip olduğu her varlık, ya borçla ya da ortakların koyduğu sermayeyle finanse edilmiştir.
Örneğin varlıkları 100 birim olan bir şirket düşünün. Yükümlülükleri 60 birimse, özkaynakları 40 birim olur. Toplam her iki tarafta da eşittir.
Dönen ve duran varlık nedir?
Varlıklar iki gruba ayrılır. Dönen varlıklar, bir yıl içinde nakde çevrilmesi beklenen kalemlerdir. Nakit, kısa vadeli alacaklar ve stoklar bu gruba girer.
Duran varlıklar ise uzun vadeli kalemlerdir. Arsa, bina, makine ve uzun vadeli yatırımlar duran varlık sayılır.
Üretim ağırlıklı şirketlerde duran varlık payı yüksektir. Örneğin sanayi şirketi EREGL veya TUPRS bilançosunda makine ve tesis kalemleri önemli yer tutar. Güncel bilanço kalemleri için ilgili hisse sayfasına bakabilirsiniz.
Bilanço nasıl okunur?
Bilanço okumak, önce iki ana tarafı ayırt etmekle başlar. Sol taraf veya üst blok varlıkları, sağ taraf veya alt blok yükümlülükler ile özkaynakları gösterir.
Okuyucu önce varlık yapısına bakar. Dönen ve duran varlık dağılımı, şirketin kaynaklarının ne kadarının kısa vadeli olduğunu gösterir.
Ardından finansman yapısı incelenir. Yükümlülüklerin özkaynaklara oranı, şirketin ne ölçüde borçla finanse edildiğini ortaya koyar. GARAN gibi bir bankanın bilançosu, sanayi şirketinden farklı bir yapı taşır.
Bilanço ile gelir tablosu farkı nedir?
Bilanço bir tarih fotoğrafıdır. Yalnızca tek bir günü, örneğin 31 Aralık'taki durumu gösterir.
Gelir tablosu ise bir dönem akışını gösterir. Üç aylık veya yıllık bir süre boyunca gelir ve giderlerin toplamını özetler.
Kısacası bilanço durağan, gelir tablosu süreçseldir. Biri o andaki resmi, diğeri dönem boyunca olup biteni anlatır. İkisi birlikte şirketin finansal tablosunu tamamlar.
| Özellik | Bilanço | Gelir tablosu |
|---|---|---|
| Gösterdiği | Belirli bir tarihteki durum | Bir dönem boyunca akış |
| Zaman | Tek an (fotoğraf) | Dönem (üç aylık / yıllık) |
| Ana kalemler | Varlıklar, yükümlülükler, özkaynaklar | Gelir, gider, kâr |
| Sorduğu soru | Şirket neye sahip, kime borçlu? | Dönemde ne kazandı? |
Bilançodan hangi oranlar hesaplanır?
Bilanço kalemleri birçok finansal oranın girdisidir. Dönen varlıkların kısa vadeli yükümlülüklere bölünmesi cari oranı verir.
Özkaynaklar ise özkaynak kârlılığı (ROE) hesabında paydadır. Dönem net kârının özkaynaklara oranı bu değeri oluşturur.
Ayrıca defter değeri, PD/DD oranının temelidir. Bu oran, özkaynakların piyasa değerine kıyaslanmasıyla bulunur. Hisse listesinden şirketlerin bu oranlarını ve sektörler bazında dağılımını inceleyebilirsiniz.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.