ROE (özsermaye kârlılığı), bir şirketin net kârının özkaynağına oranıdır; ortakların koyduğu sermayenin ne kadar kâr ürettiğini yüzde olarak gösterir.
ROE (Return on Equity / özsermaye kârlılığı), bir şirketin dönem net kârının özkaynağına bölünmesiyle bulunan bir kârlılık ölçüsüdür. Ortakların şirkete koyduğu sermayenin ne kadar kâr ürettiğini yüzde olarak özetler.
Oran tek başına bir hisse hakkında kesin yargı içermez. Şirketin özkaynağını ne ölçüde kâra çevirdiğini sayısallaştırır; yorum, sektör, dönem ve borçluluk görünümüyle birlikte yapılır.
ROE nasıl hesaplanır?
ROE, dönem net kârının özkaynağa bölünmesiyle bulunur. Sonuç yüzde olarak ifade edilir.
Örnek olarak, net kârı 200 birim ve özkaynağı 1.000 birim olan bir şirkette oran 200 ÷ 1.000 = %20 olur. Bu, özkaynağın yüzde 20'si kadar kâr üretildiği anlamına gelir.
Paydadaki özkaynak, varlıklardan borçların düşülmesiyle kalan defter değeridir. Bazı hesaplamalarda dönem başı ve dönem sonu özkaynağın ortalaması kullanılır; böylece dönem içindeki sermaye değişimi yumuşatılır.
ROE neyi gösterir?
ROE, şirketin ortak sermayesini kâra çevirme verimliliğini özetler. Yüksek oran, özkaynak başına daha fazla kâr üretildiğine işaret eder.
Ancak yüksek bir oran tek başına bir sonuç taşımaz. Aynı kâr daha küçük bir özkaynakla da üretiliyor olabilir; bu durumda oran mekanik olarak büyür. Bu yüzden ROE her zaman kaynağıyla birlikte okunur.
Güncel oranları görmek için GARAN ve AKBNK gibi banka sayfaları ile EREGL sayfası karşılaştırılabilir. Tüm hisseleri taramak için hisseler listesi kullanılabilir.
İyi bir ROE kaç olmalı?
Tüm şirketler için geçerli tek bir ideal ROE değeri yoktur. Uygun aralık sektöre ve döneme göre değişir.
Bir oranın anlamı, ancak aynı sektördeki şirketlerle ve birkaç dönemin eğilimiyle birlikte ortaya çıkar. Tek bir dönemin yüksek oranı kalıcı sanılmamalıdır; kâr dönemden döneme değişir.
Değerlendirmede sürdürülebilirlik ve borç etkisi de önemlidir. Tek seferlik bir gelirle şişen ya da yüksek borçla büyütülmüş bir oran, kalıcı bir kârlılık görünümünü yansıtmayabilir.
ROE ile ROA farkı nedir?
ROE, kârı yalnızca özkaynağa oranlar. ROA (aktif kârlılığı) ise kârı toplam varlıklara, yani özkaynak artı borca oranlar.
Fark, paydadan kaynaklanır. Bir şirket borçla büyüdüğünde varlıkları artar ama özkaynağı sabit kalabilir; bu durumda ROA ile ROE birbirinden ayrışır.
İki oran birlikte daha eksiksiz bir resim verir. ROE'nin ROA'dan belirgin biçimde yüksek olması, çoğu zaman borç kaldıracının etkisine işaret eder. Bu ayrımı görmek, kârlılığın kaynağını anlamayı kolaylaştırır.
ROE'nin sınırları nelerdir?
ROE'nin en önemli sınırı borç kaldıracıdır. Oranın paydası yalnızca özkaynak olduğu için, şirket borçla büyüdükçe özkaynak görece küçülür ve oran mekanik olarak şişebilir.
Bu nedenle yüksek bir ROE, her zaman güçlü bir operasyonel kârlılık anlamına gelmez. Aynı net kâr, daha az özkaynak ve daha çok borçla da elde edilmiş olabilir.
İkinci sınır, özkaynağın muhasebe kurallarına dayanmasıdır. Geri alınan paylar veya birikmiş zararlar özkaynağı küçülterek oranı yanıltıcı biçimde büyütebilir. Bu yüzden ROE, F/K ve PD/DD gibi göstergelerle birlikte okunur.
ROE sektör karşılaştırmasında nasıl kullanılır?
Bir ROE'nin anlamı, ancak aynı sektör içindeki şirketlerle kıyaslanınca ortaya çıkar. Sektörlerin sermaye yapısı ve kâr marjları farklıdır.
Örnek olarak bir şirketin ROE'si %25, sektör ortalaması ise %18 olabilir. Bu iki sayı yan yana konur; yorum okuyucuya bırakılır.
Bankalarda ROE özellikle yakından izlenir; çünkü iş modeli doğrudan özkaynak verimliliğine dayanır. Sektör bazında karşılaştırma için sektörler sayfası ve FAVÖK gibi ek kârlılık göstergeleri birlikte kullanılabilir. Temel kavramlar için hisse senedi nedir sayfası başlangıç noktası olabilir.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.