Gelir tablosu, bir şirketin belirli bir dönemdeki gelir, gider ve kârını gösteren finansal tablodur. Bilançonun aksine tek bir anı değil, üç aylık veya yıllık bir süre boyunca şirketin nasıl para kazandığını özetler.
Gelir tablosu, bir şirketin belirli bir dönemde elde ettiği gelirleri, katlandığı giderleri ve sonuçta ortaya çıkan kârı sıralayan finansal tablodur. İngilizcede income statement olarak geçer ve şirketin dönem boyunca nasıl para kazandığını gösterir.
Gelir tablosu hasılatla başlar, çeşitli gider kalemleri sırayla düşülür ve en altta net kâr kalır. Bu yüzden sık sık "yukarıdan aşağıya akan" bir tablo olarak anlatılır.
Gelir tablosu neyi gösterir?
Gelir tablosu, bir dönemin performansını gösterir. Bilanço belirli bir tarihteki durumu özetleyen bir fotoğraf ise, gelir tablosu o tarihe kadar geçen süreyi anlatan bir film gibidir.
Bu tablo, üç aylık veya yıllık bir dönemi kapsar. Şirketin o dönemde ne kadar sattığını, satıştan ne kadar maliyet çıktığını ve geriye ne kâr kaldığını sırayla ortaya koyar.
Bilanço ile gelir tablosu birbirini tamamlar. Biri o anki kaynak yapısını, diğeri dönem boyunca üretilen sonucu gösterir; bu yüzden ikisi birlikte okunur.
Gelir tablosunun ana kalemleri nelerdir?
Gelir tablosu, hasılattan net kâra inen bir kalem zincirinden oluşur. Her kalem bir öncekinden bir gideri düşerek elde edilir; bu yüzden sıralama önemlidir.
Aşağıdaki tablo bu akışı yukarıdan aşağıya, her kalemin ne anlattığıyla birlikte gösterir:
| Kalem | Ne anlatır |
|---|---|
| Hasılat (net satışlar) | Dönem boyunca mal ve hizmet satışından elde edilen toplam gelir |
| Satışların maliyeti (SMM) | Satılan ürün/hizmetin doğrudan maliyeti |
| Brüt kâr | Hasılattan satış maliyeti düşülünce kalan tutar |
| Faaliyet giderleri | Pazarlama, genel yönetim ve Ar-Ge giderleri |
| Faaliyet kârı | Brüt kârdan faaliyet giderleri düşülünce kalan esas faaliyet sonucu |
| Finansman gideri | Kredi faizi ve kur farkı gibi finansman kaynaklı giderler |
| Vergi öncesi kâr | Faaliyet sonucuna diğer gelir/giderler eklenip finansman düşülünce kalan tutar |
| Vergi | Dönem kârı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi |
| Net kâr | Tüm gider ve vergiler düşüldükten sonra kalan dönem sonucu |
Bu zincirde her satır bir öncekine bağlıdır. Bir üstteki tutardan ilgili gider çıkarılır ve bir alttaki kâr kalemine ulaşılır.
Brüt kâr, faaliyet kârı ve net kâr farkı nedir?
Bu üç kâr kalemi, gelir tablosunun farklı katmanlarını ölçer. Hepsi kârı ifade eder ama farklı giderler düşüldükten sonra hesaplanır.
Brüt kâr, yalnızca satışların maliyetini düşer; ürünün doğrudan ne kadar marj bıraktığını gösterir. Faaliyet kârı, buna ek olarak pazarlama ve yönetim gibi faaliyet giderlerini de düşer; esas işin sonucunu yansıtır.
Net kâr ise en alttaki kalemdir. Finansman giderleri, diğer gelir-giderler ve vergi de düşüldükten sonra ortaklara kalan tutardır. Bu üç kalem birlikte, kârın hangi aşamada eridiğini gösterir.
FAVÖK gelir tablosundan nasıl çıkar?
FAVÖK, gelir tablosundaki kalemlerden türetilen bir ölçüdür. Açılımı faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr olup, İngilizce karşılığı EBITDA olarak bilinir.
FAVÖK, faaliyet kârına amortisman ve itfa giderlerinin geri eklenmesiyle bulunur. Bu kalemler nakit çıkışı yaratmadığı için, FAVÖK şirketin esas faaliyetinden ürettiği nakit benzeri sonucu yansıtmayı amaçlar.
FAVÖK doğrudan bir gelir tablosu satırı değildir; mevcut kalemlerden hesaplanır. Bu ölçü, FD/FAVÖK oranının paydası olarak değerlemede de kullanılır.
Gelir tablosu hisse başına kâr ile nasıl bağlanır?
Gelir tablosunun en alt satırı olan net kâr, hisse başına kârın doğrudan girdisidir. İki kavram bu kalem üzerinden birbirine bağlanır.
İlişki tek bir formülle özetlenir: HBK = Net Kâr ÷ Pay Sayısı. Yani gelir tablosunun en altındaki net kâr, pay sayısına bölünerek tek bir hisseye düşen kâr bulunur.
Net kâr, aynı zamanda F/K oranının ve özkaynak kârlılığının (ROE) de temel girdisidir. Bu yüzden gelir tablosu, çok sayıda değerleme oranının başlangıç noktasıdır.
Tek seferlik kalemlere neden dikkat edilir?
Net kâr, her zaman esas faaliyetten gelmez. Bazı dönemlerde tek seferlik kalemler dönem sonucunu geçici olarak değiştirebilir.
Varlık satışı, kur farkı geliri veya dava tazminatı gibi kalemler, sürekli olmayan gelir-giderlerdir. Bunlar bir dönem net kârı şişirebilir, başka bir dönem düşürebilir; ama tekrar etmez.
Bu nedenle gelir tablosu okunurken brüt kâr ve faaliyet kârı gibi esas faaliyet kalemleri ayrıca izlenir. Esas faaliyetten gelen kâr, tek seferlik etkilerden arındırılmış daha kararlı bir resim sunar.
BIST'te gelir tablosu nereden okunur?
Gelir tablosu, şirketin yayımladığı finansal raporların içinde yer alır. Hasılattan net kâra inen tüm kalemler bu tabloda sıralanır.
Şirketler bu tabloları üçer aylık ve yıllık dönemler halinde KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) üzerinden açıklar. Tablo, önceki dönemle karşılaştırmalı olarak sunulur; böylece kalemlerdeki değişim izlenebilir.
BIST şirketlerinin hasılat, faaliyet kârı ve net kâr gibi kalemlerini güncel verilerle görmek için ilgili hisse sayfaları kullanılabilir. Örneğin THYAO, TUPRS, EREGL ve ASELS sayfalarındaki kâr kalemleri incelenebilir. Tüm kodların listesi için hisseler sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.