Repo, bir menkul kıymetin belirli bir vadede geri alınması taahhüdüyle satılmasıdır. Genellikle devlet tahvili veya hazine bonosu gibi menkul kıymetler dayanak alınır ve işlem kısa vadeli bir borçlanma yöntemi olarak kullanılır.
Repo, bir menkul kıymetin belirli bir vadede geri alınması taahhüdüyle satılmasıdır. Genellikle dayanak olarak devlet tahvili veya hazine bonosu kullanılır.
Taraflardan biri elindeki menkul kıymeti satar ve aynı kıymeti ileri bir tarihte önceden belirlenmiş fiyattan geri alma sözü verir. Bu işlem, kısa vadeli bir borçlanma yöntemi olarak görülür.
Repo işlemi nasıl çalışır?
Repo işleminde menkul kıymeti satan taraf, karşılığında nakit alır. Aynı taraf, vade sonunda kıymeti geri almayı taahhüt eder.
İşlemin başında satış fiyatı belirlenir. Geri alım fiyatı ise bu satış fiyatının üzerine eklenen repo faizi ile oluşur. Aradaki fark, nakdi sağlayan tarafın kazandığı tutardır.
Bu yapı nedeniyle repo, teminatlı bir kısa vadeli borçlanma olarak tanımlanır. Satılan menkul kıymet, işlemin teminatı işlevini görür.
Ters repo nedir?
Ters repo, aynı işlemin karşı taraf açısından görünümüdür. Bir tarafın repo yaptığı işlem, diğer taraf için ters repodur.
Ters repoda taraf, nakit verir ve karşılığında menkul kıymeti geçici olarak alır. Vade sonunda kıymeti geri verir ve nakdini repo faiziyle birlikte geri alır.
Yani repo ile ters repo, tek bir işlemin iki yüzüdür. Menkul kıymeti satan için repo, alan için ters repo söz konusudur.
Repo ve ters repo arasındaki fark nedir?
Aşağıdaki tablo iki tarafın konumunu karşılaştırır. Her iki taraf da aynı işlemin parçasıdır.
| Konum | Repo yapan taraf | Ters repo yapan taraf |
|---|---|---|
| Nakit | Nakit alır | Nakit verir |
| Menkul kıymet | Geçici olarak satar | Geçici olarak alır |
| Vade sonunda | Kıymeti geri alır | Kıymeti geri verir |
| Repo faizi | Faiz öder | Faiz alır |
Tabloda görüldüğü gibi taraflar zıt konumdadır. Bir taraf nakit ihtiyacını karşılarken, diğer taraf nakdini kısa vadeli olarak değerlendirir.
İşlemin dayanağı her iki taraf için aynı menkul kıymettir. Bu kıymet, vade boyunca teminat olarak işlev görür.
Repo neden bir para piyasası aracıdır?
Repo, kısa vadeli işlemlerin yapıldığı para piyasası araçlarından biridir. Vadeleri genellikle bir gün ile birkaç ay arasında değişir.
Para piyasası, kısa vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı alandır. Repo işlemleri bu piyasada nakit yönetimi için kullanılır. Gecelik repo, en kısa vadeli türlerden biridir.
Kısa vade ve menkul kıymet teminatı, repoyu para piyasasının tipik araçlarından yapar. İşlem, taraflar arasında geçici bir fon aktarımı sağlar.
Repoda teminat ve repo faizi nasıl belirlenir?
Repo işleminin teminatı, satışa konu olan menkul kıymettir. Genellikle devlet tahvili ve hazine bonosu gibi kamu borçlanma araçları kullanılır.
Repo faizi, satış fiyatı ile geri alım fiyatı arasındaki farktan doğar. Bu faiz, işlemin vadesine ve piyasa koşullarına göre belirlenir. Örneğin varsayalım ki bir kıymet 100 birimden satılıp 101 birimden geri alınsın; aradaki 1 birim repo faizidir.
Vade, tarafların anlaşmasına göre değişir. Repo ve ters repo, sermaye piyasası araçları arasında yer alır. Bu araçların işlem gördüğü ortamla ilgili genel bilgi için Borsa Nedir? makalesine bakabilirsiniz.
Repo, geri alım taahhüdü içeren bir satış işlemidir; tek başına bir alım veya satım göstergesi değildir. Bu açıklama tanımsal ve bilgilendirme amaçlıdır.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı değildir.